De lagevloer-generatie

Begin jaren negentig kon Van Hool niet achterblijven op het gebied van de lagevloerbus. Nadat in de ons omringende landen reeds types ontwikkeld werden, kwam Van Hool in 1991 op de proppen met de A300, een verdere uitwerking van de A500. Deze A300 zou zich tot een hele familie van (semi-) lagevloertypes ontwikkelen.

Het grote verschil met de A500 - naast de volledig lage vloer - is de positie van de ramen. Deze zijn lager uitgevoerd (door de positie van de zitjes), zodat er een grotere witte band is tussen de ramen en het dak. Ook is de voorruit minder gebogen. De motor komt ook hier op de vloer te liggen tussen de beide assen, waarbij het motorblok duidelijk zichtbaar is in de bus zelf.

Het prototype op bezoek in Gent. © J. Vermeiren.

prototype

In 1991 bouwt Van Hool vier prototypes, drie van de standaardversie (A300), maar ook een midibus (A308). In september 1991 stelt de constructeur de A300 voor in Gent. Deze bus (constructienummer 21598) zal ook een tijdlang bij de Nederlandse bedrijven NZH en ZWN rijden. De achterruit doet nog sterk aan een A500 denken. Dit vinden we ook bij de proto A308 terug.

De Lijn 2794 - Gent Zuidstationstraat. © R. Jacobs.

De Lijn 2794

Al heel vlug volgen bestellingen van De Lijn en MIVB. In Gent kwam de reeks 2782-2814 eind 1992 in dienst. Dit is overigens de enige reeks die nog met een papierfilm uitgerust werd. Bij de volgende reeksen is steeds een digitale matrixaanduiding aangebracht. De eerste Brusselse reeks werd de 8700-8739 in 1993. Standaard werden deze A300 met een MAN D0826 LOH motor (230 pk) uitgerust. De achterruit werd aangepast, en kreeg een meer hoekige vormgeving.

Na de eerste reeks volgden er nog 4 reeksen bij De Lijn in een dieseluitvoering : 3081-3110 (Antwerpen, 1993-1994), 3187-3218 (Antwerpen, Oostende, 1995), 3372-3406 (1996-1997) en 3795-3812 (Gent, 1999). Alle reeksen werden door een MAN D0826 LOH motor aangedreven.

MIVB 8784 en 8659 - Schaarbeek station. © M. Reps.

De Lijn 2794

Bij de MIVB kwamen nog twee reeksen in dienst : 8740-8799 (1994-1995) en 8620-8679 (1995-1996).

Alternatieve aandrijvingen

Net als bij de MIVB (reeks 8680-8699) en een groot aantal Franse bedrijven werd ook bij De Lijn een (weliswaar klein) aantal A300 met een alternatieve aandrijving voorzien. Dit werd de reeks 3237-3241 die tussen 1995 en 2003 in Kortrijk zijn rondjes op aardgas reed. Nadien werd één van deze bussen gebruikt om een nieuwe hybride aandrijving te ontwikkelen.

De Lijn 3239 - Harelbeke. © A. Vlieghe.

De Lijn 3239

De exemplaren bij de MIVB werden in de loop van 2009 afgevoerd. Plannen om ze door nieuwe gasbussen te vervangen werden jammer genoeg opgeborgen.

Midibussen

Tegelijk met de standaardversie werd ook een midiversie van de A300 voorgesteld, dit zou de A308 worden. Tevens werd een gelede versie ontwikkeld, de AG300.

De A308 werd reeds in 1991 voorgesteld. Ook bij dit type zit de motor links tussen de twee assen, maar nu op de vloer. Net zoals bij de toenmalige A300/A600 werden ook nieuwe kenmerken in het design opgenomen: de koplampen werden rechthoekig, en is de voorruit minder sterk gebogen dan bij de A508.

Net als de proto A300 had deze demowagen een meer afgeronde achterruit, die één geheel vormt met de filmkast. Nadien werd het geheel meer hoekig. Brugge Station. © A. Vlieghe.

De Lijn 2991

Een eerste reeks A308 (2986-2990) werd in 1993 in dienst genomen ter gelegenheid van Antwerpen '93, later kwamen ze allemaal in Brugge terecht. Deze reeks is nog voorzien van een Cummins motor. Iets later kocht De Lijn ook het prototype van de A308 aan, deze werd als 2991 in dienst genomen. Net als de vervolgreeksen was deze 2991 voorzien van een staande MAN D0826-motor.

De Lijn 3459 - Mechelen Hanswijkvaart.

De Lijn 3459

De diverse reeksen (3450-3489 (1997), 3495-3509 (1997), 3821-3826 (1999), 3979-3985 (2000) en 4127-4138 (2001) waren te vinden op verschilende stadsdiensten.

Naast de A308 werd voor de Franse markt ook de A308L ontwikkeld, die ongeveer 50 cm langer is dan de gewone A308 (9,44 i.p.v. 8,90 m). Ook werden er nog een A309 en A310 ontwikkeld. In tegenstelling tot de A308 en A309 heeft deze A310 een breedte van 2,5 meter (ipv 2,3 meter).

Staca zette de A310, met het nummer 300289, in op de gemeentebus van Steenokkerzeel. © M. Reps.

Staca 300289

Van Hool stelt in 1995 een demowagen van de A310 voor, die later door Staca uit Kortenberg werd gekocht. Door de dubbele achterbanden en de standaardbreedte van 2,5 meter lijkt deze A310 meer op een verkorte A300 dan een op een uitgelengde A308. Twee A309 werden gebouwd voor een Zwitsers bedrijf in de buurt van Bern.

Van Hool heeft ook bij de A308 enkele proefbussen gebouwd met alternatieve aandrijvingen. Het ging zowel om aardgasbussen als hybride bussen (electrisch/diesel). Twee hiervan (met een Perkins-motor) werden te Brugge en Leuven in 1998 in dienst gesteld (3582-3583). Deze bussen hadden voordien proef gereden bij Stadsvervoer Dordrecht. Hun leven op de Belgische wegen was echter van korte duur.

Ook in 2003 kwam een ex-Dordrechtse proefbus het park van De Lijn vervoegen. De bus kreeg, naast een nieuwe dieselmotor, het nummer 4523 toebedeeld en is te zien in Leuven. Vermelden we tenslotte nog de TEC Charleroi 7119-7120. Dit zijn de ex-BBA 141 en 142, die oorspronkelijk met een aardgasmotor geleverd werden. Opmerkelijk is dat deze twee A308 een verhoogde vloer hebben.

In 2001 werd de New Look-versie van de A308 voorgesteld.

Gelede en dubbelgelede versies

In 1993 stelt Van Hool de gelede versie van de A300 voor. De AG300 zou de doorbraak van de constructeur op de Duitse markt betekenen: het model werd ondermeer verkocht in Krefeld en Duisburg. Ook op de Franse en Italiaanse markt zou het model goed scoren. Veel Italiaanse exemplaren werden afgewerkt door de lokale constructeur De Simon.

De Lijn 3411 - Gent Prinses Clementinalaan.

De Lijn 3411

Het is pas in 1997 dat de eerste exemplaren in dienst kwamen bij De Lijn (reeks 3407-3421), gevolgd door een nieuwe bestelling van 7 exemplaren in 2001 (4158-4164). Deze bussen krijgen drie deuren en hebben een DAF-motor.

Ook bij de SRWT werden AG300 aangekocht. In 1998 kwam een eerste reeks van 12 bussen in dienst (3561-3571 en 5.762). Deze hebben in tegenstelling tot hun neven bij De Lijn vier deuren en worden door een MAN-motor aangedreven. Normaal was nog een tweede AG300 voor Luik voorzien, maar die werd omgebouwd tot een AGG300.

In 2002 werd begonnen met het leveren van nieuwe reeksen AG300 aan De Lijn en de TEC. De opvallendste nieuwigheid bij deze bus is de 'pet' of spoiler die vooraan de bus gemonteerd werd, waarachter zich de koeling voor de motor bevindt. Bij De Lijn werden twee reeksen geleverd : 4295-4317 en 4515-4519.

TEC Brabant Wallon 6.200 - Eigenbrakel Station.

TEC 6200

Ook bij de TEC rijden sinds 2003 bussen van dit model uit : we tellen er 48 bij de TEC Luik-Verviers (5.911-5.958), 10 bij de TEC Henegouwen (3581-3590); en vijf in Waals-Brabant (6.200-6.204). Net als de vorige TEC reeks hebben deze bussen vier deuren en een MAN-motor.

In 1993 bouwt Van Hool het prototype van de AG300 uit 1992 om tot een dubbelgelede bus. Dit werd gedaan door een extra « bak » te plaatsen tussen de trekker en de aanhanger.

De Lijn 5999 op een testrit op de lijn Antwerpen-Turnhout te Oostmalle. © W. Ceulemans.

De Lijn 5999

Deze AGG300 heeft eind maart 1994 een tiental dagen proefgereden bij De Lijn op de lijn Antwerpen-Turnhout, waarbij hij het nummer 5999 gekregen heeft. Nadien volgden nog twee proefperiodes bij het GVU in Utrecht. Daarna werd de bus verkocht aan een Angolees bedrijf.

TEC Liège-Verviers 5.763 - Luik Rue des Guillemins.

TEC 5763

In 1996 werd een tweede AG300 omgebouwd tot een AGG300. Dit gebeurde op vraag van de TEC Luik-Verviers die deze bus wou inzetten op de drukke lijn 48, die het universitaire complex bedient. Deze kreeg bij de TEC het nummer 5.763 toebedeeld.

Pas in 2001-2002 zou Van Hool een echte dubbelgelede bus voorstellen: de newAGG300 was op het chassistype 324 gebouwd. Ook de gewone AG300 werd in een New Look versie verkrijgbaar.

Standaardbussen: A320, A330 en A360

Belangrijker waren nieuwe combinaties tussen de positie van de motor en de vloerhoogte. Hieruit ontstonden achtereenvolgens de:

  • A360: horizontale motor achteraan de bus, lage vloer tot de tweede deur, nadien trede en hellend naar achter toe;
  • A320:horizontale motor achteraan de bus, lage vloer tot de achteras, nadien licht hellend);
  • A330: verticale motor linksachteraan de bus, lage vloer over de volledige lengte van de bus)

Als eerste afgeleide werd in 1994 de A360 voorgesteld. In tegenstelling tot de A300 is de motor hier terug naar achter verwezen, en is hij horizontaal opgesteld. Als gevolg hiervan werd ook de vloerhoogte aangepast: deze is vlak tot aan de middendeur, nadien volgt een trede en helt de vloer licht naar achter toe. We moeten hier dus eerder van een semi-lagevloerbus spreken.

Qua uiterlijk is de A360 te onderscheiden van de latere A320 door het aantal ramen tussen de eerste en tweede deur : bij een A360 zijn dit er twee, bij een A320 drie.

De Lijn 3260 - Mechelen Hendrik Speecqvest.

De Lijn 3260

Een eerste reeks kwam in 1996 bij De Lijn in dienst (3248-3262). Omdat De Lijn eind jaren negentig definitief op de kar van de lagevloerbus sprong, zou de A360 de opvolger van de A600 worden op de streekdienst.

Drie nieuwe reeksen A360 volgden elkaar in enkele jaren op: 3729-3773 (1999-2000), 4043-4093 (2001-2002) en 4174-4224 (2003). Het gaat hier telkens wel om een A360K, waarbij de asafstand iets teruggebracht werd in vergelijking met de eerste reeks A360 (dit is ondermeer te zien in de afstand voordeur-eerste wielas). Hierdoor kan direct na de instapdeur een eerste rij zitjes in de rijrichting geplaatst worden.

Bij de privé-exploitanten waren de A360 redelijk zeldzaam. In totaal vinden we er zeven terug. De eerste A360 bij de exploitanten was de 370122 (later 550622) bij Verleyen. Later volgden de 370123 (550623), 370124 (550624), Mattheesen 103125 (nadien 110985), Ferry Cars 256136 (220136) en de Diana Cars 254134 (221657).

Marcel Cars 112112 - Geel Markt.

112112

Een prototype van de A360 kwam bij Cannaerts uit Heffen terecht, waar hij het nummer 151137 kreeg. Door Cannaerts werd hij van een Gardner motor voorzien werd. Ook de De Wilg 441309 is een uitzondering: deze bus, afkomstig uit Zwitserland, heeft een Mercedes-motor. De Wilg had nog een andere voormalige Zwitserse A360 in haar bestand; deze kwam in februari 2007 bij Marcel Cars terecht, waar hij als 112112 door het leven ging.

In Wallonië vonden we slechts één A360 in dienst bij Collard-Lambert uit Malmedy (753108).

In 1997 werden zowel de A320 als de A330 voorgesteld. Beide bussen delen overigens hetzelfde chassistype (type 320). Ze verschillen enkel wat de positie van de motor en de vloerhoogte betreft. Bij de A320 is de motor - net zoals bij de A360 - liggend en achteraan de bus ingeplant. Het type kan zowel in een tweedeurs- als driedeursversie geleverd worden.

De A320 verschilt qua uiterlijk van de A360 door de positie van de ramen en de tweede deur. Bij een A320 zitten er drie ramen tussen eerste en tweede deur, bij een A360 zijn dit er maar twee. Ook bevindt de tweede deur zich dichter bij de achteras.

De vloerhoogte van de A320 is net als de A330 over de hele bus vlak gehouden, er zijn geen tredes. Wel helt de vloer door de positie van de liggende motor licht naar achter toe. Dit is mooi te zien bij de driedeursversie : daar verschijnt immers een trede bij de derde deur.

TEC Liège-Verviers 5.881 - Ans Rue de l'Yser.

TEC 5881

Bij de SRWT zag men de A320 - en niet de A300 - als de opvolger van de A500. Daarom werd ook snel een bestelling voor 122 eenheden geplaatst. Deze kwamen in een driedeursversie terecht bij de TEC Henegouwen (3721-3735) en de TEC Luik-Verviers 5.801-5.907).

Het prototype van de A320 - een tweedeurs versie die overigens met een Mercedes motor uitgerust is - werd later verkocht aan de exploitant Collard Lambert, waar hij als 753107 door het leven ging.

Het laatste lid van de A300-familie is de A330. Hij werd samen met de A320 in 1997 voorgesteld. Beide types delen overigens hetzelfde chassistype (320).

Net als bij de A320 is de motor naar achter verwezen, maar dan wel in een staande positie. Dit laat zich mooi zien achteraan de bus. Door de positie van de motor kon de vloer vlak gehouden worden over de volledige lengte van de bus. Wel verliest men een aantal zitplaatsen door de positie van de motor.

Het type komt zowel in een twee- als driedeursversie voor. Net als bij de A360 is de middendeur verder van de achteras verwijderd dan bij een A320.

De Lijn 4105 - Wilrijk Bist.

De Lijn 4105

Pas in 2002 volgden dan de eerste bestellingen, zowel bij De Lijn als de SRWT.

De Lijn kwamen twee reeksen, in dienst, respectievelijk in Antwerpen - reeks 4094-4126 - en het Aalsterse - reeks 4225-4243 - beide uit 2002. Ze zijn in een driedeursversie uitgevoerd en zijn van het type A330K, wat ook hier wil zeggen dat de asafstand een iets kleiner is.

TEC Hainaut 3804 - Soignies Rue de la Station.

TEC 3804

Ook de SRWT plaatste een bestelling. De bussen kwamen in 2002 en 2003 in dienst bij de diverse TEC-entiteiten, en dit zowel in een twee - als driedeursversie :
• Henegouwen : 3801-3842 (driedeurs),
• Namen : 4.300-4.304 (driedeurs) en 4.305-4.316 (tweedeurs),
• Luik : 5.146-5.211, 5.212 (driedeurs) en
• Charleroi : 7251-7266 (tweedeurs).

TEC Namur-Luxembourg 4.305 - Seilles Rue Ferdinand Hendschel.

TEC 4.305

TEC Charleroi 7256 - Thuin Rue Cambier.

TEC 7256

In het geval van de tweedeursversie die bij de TEC Namen-Luxemburg in dienst is gaat het om de A330K, de overige (ook de tweedeursversie van Charleroi) zijn 'normale' A330. Bij de A330K kan net als bij de A360K direct na de instapdeur een eerste rij zitjes in de rijrichting geplaatst worden. Dit is duidelijk zichtbaar in de foto's hierboven.

TEC Liège-Verviers 5.212 - Liège Hocheporte.

TEC 5.212

Begin 2004 kwam bij de TEC Luik-Verviers nog de 5.212 in dienst. Dit is een gewone A330, maar deze heeft wel de raamopstelling van een A320, dus met de tweede deur die net voor de tweede wielas komt te staan.

De verschillende modellen van deze familie werden eind 2002, begin 2003 ook in de New Look versie voorgesteld.

Wil je iets kwijt over dit artikel?

comments powered by Disqus
Terug naar boven